No-till ekish nima, qanday qilinadi?
No-till ekish (angʻizga toʻgʻridan-toʻgʻri ekish) hosil yigʻib olingandan keyin dalani haydamasdan yangi ekinni angʻiz orasiga ekishdir. Dehqonlar buni "toʻgʻridan-toʻgʻri ekish" yoki "tuproqqa ishlov bermasdan dehqonchilik" deb ham ataydi.
No-till ekish qanday qilinadi?
Anʼanaviy ekishda dala avval haydaladi. Keyin borona yoki ekishdan oldin yer tayyorlash kultivatori oʻtadi. Eng oxirida seyalka keladi. No-till ekishda bu ishlov berish oʻtishlari olib tashlanadi yoki ancha kamayadi. Ekish uchun dalaga no-till don seyalkasi kiradi. Begona oʻtlarga qarshi kurash va oʻgʻitlash alohida rejalashtiriladi.
Seyalkaning diski angʻiz va tuproqni kesadi. Urugʻ ochilgan ariqchaga, belgilangan chuqurlikka tushadi. Bosuvchi gʻildirak urugʻni tuproqqa bosadi. Angʻiz tuproq ustida qoladi.
Foydasi nimada?
- Yoqilgʻi va vaqt: Haydash, boronalash va kultivatsiya oʻtishlari boʻlmaydi.
- Namlik: Angʻiz tuproq ustida qoplama boʻladi, bugʻlanish kamayadi. Qurgʻoqchil yillarda bu farq muhim.
- Eroziya: Tuproq ochiq qolmaydi. Shamol va yomgʻir tuproqni kamroq olib ketadi.
- Organik modda: Angʻiz joyida qoladi va vaqt oʻtishi bilan tuproqdagi organik moddaga hissa qoʻshadi.
- Angʻizni yoqishga hojat qolmaydi. Angʻizni yoqish tuproqqa zarar yetkazadi, Turkiyada esa taqiqlangan.
Natijalar hudud, tuproq va yilga qarab oʻzgaradi.
Chegaralari va eʼtibor beriladigan jihatlar
No-till ekish har bir dalada bir xil natija bermaydi. Muvaffaqiyat quyidagi shartlarga bogʻliq:
- Poya qoldiqlarini boshqarish: Kombayn poya va somonni dalaga bir tekis sochishi kerak. Uyulgan poya ekish diskiga ogʻirlik qiladi, urugʻ tuproqqa yaxshi koʻmilmaydi.
- Begona oʻtlar: Tuproqqa ishlov berilmagani uchun begona oʻtlarga qarshi kurash ekishdan oldin rejalashtiriladi.
- Tuproq holati: Juda nam yoki juda zichlashgan dalada ekish chuqurligi saqlanmasligi mumkin.
- Oʻtish davri: Usulga oʻtishning birinchi yillarida natijalar oʻzgaruvchan boʻlishi mumkin.
Qaysi ekinlarda qilinadi?
Eng koʻp gʻalla ekinlarida: bugʻdoy, arpa, suli. Dukkakli ekinlar ham angʻizga ekiladi: yasmiq, noʻxat.
Qaysi seyalka kerak?
Angʻizda ishlaydigan seyalka angʻizni kesib, urugʻni tuproqqa koʻma olishi kerak. Buning uchun ekish seksiyasida kesuvchi disk va bosuvchi gʻildirak, ramada esa diskka yuk beradigan ogʻirlik boʻlishi kerak. Urugʻ va oʻgʻitni bir oʻtishda soladigan kombinatsiyalangan mashina alohida oʻgʻitlash oʻtishini olib tashlaydi.
Mustaqil sinov: Milenyum bugʻdoy angʻizida
Selçuk universiteti Qishloq xoʻjaligi fakulteti 18 qatorli Milenyumni 2022-yilda laboratoriyada va Konyada bugʻdoy angʻizli dalada sinovdan oʻtkazdi (hisobot 2022/078).
- Dala: angʻiz zichligi 870 dona/m², tuproq qarshiligi 1,85 MPa.
- Oʻrtacha ekish chuqurligi 50 mm, oʻrtacha unib chiqish 71%.
- 6,5 km/soat tezlikda ish unumi soatiga taxminan 13,9 dekar.
- Xulosa: "gʻalla ekishga yaroqli".
Bu natijalar oʻsha sinov sharoitiga tegishli. Hisobotning toʻliq matni (turk tilida)
Ozdoken va no-till ekish
Ozdoken 1976-yildan beri Turkiyada, Konya shahrida seyalkalar ishlab chiqaradi. Bugungi no-till seyalkasi: Milenyum no-till don seyalkasi. Modellar va texnik jadval mahsulot sahifasida.
Milenyumni koʻrish · Telefon: +90 332 251 67 20 · WhatsAppda yozing
UZ